Źródło przy rzece Célé

Résurgence du Marchepied to wywierzysko — źródło, z którego wypływa woda krążąca w skałach krasowych. Znajduje się w dolinie Célé, niedaleko Marcilhac-sur-Célé, we francuskim departamencie Lot.

Tuż za wejściem trzeba pokonać ciasny odcinek prowadzący w dół po kamienistym stoku. Według opisu Francuskiej Federacji Speleologicznej (FFS) przejście jest możliwe z niewielkim zestawem plecowym, choć preferowana jest konfiguracja boczna, czyli sidemount. Po kilku metrach korytarz staje się znacznie szerszy. [1]

Pomiędzy syfonami można się wynurzyć, ale powietrze w tych miejscach może być niebezpieczne. FFS ostrzega przed wysokim stężeniem dwutlenku węgla i obniżoną zawartością tlenu. [1]

2002: odgruzowanie wejścia i pierwsze nurkowania

Według dokumentacji FFS wejście do jaskini było przez stulecia całkowicie zablokowane. Latem 2002 roku odgruzował je zespół związany z brytyjską Cave Diving Group: Clive Stell, Tim Chapman, Marcel Hattemann i Martina Maier. Prace umożliwiły pierwsze nurkowania.

Podczas kolejnych nurkowań zespół zbadał pierwszy syfon, krótki drugi syfon oraz łączące je korytarze. Nurkowie dotarli do początku trzeciego syfonu, około 670 metrów od wejścia. [1]

2005–2007: dalsza eksploracja i pomiary

W 2005 roku Clive Stell zbadał około 100 metrów trzeciego syfonu, osiągając głębokość 13 metrów. Wejście do jaskini znów jednak częściowo się zasypało. W 2006 roku Peter Mulholland i Nadir Lasson musieli je ponownie udrożnić.

Rok później nurkowie zabezpieczali wejście i stok blachami oraz podporami, odnawiali zamontowane w jaskini wyposażenie i mierzyli korytarze, by nanieść je na plan. [1]

2008: w głąb trzeciego syfonu

W 2008 roku Pierre-Éric Deseigne dwukrotnie nurkował samotnie w trzecim syfonie. Według opisu FFS podczas pierwszego nurkowania zbadał około 200 metrów, a podczas drugiego — kolejne 250 metrów nieznanego wcześniej korytarza. Dotarł na głębokość 58 metrów. [1]

Dwa miesiące później eksplorację kontynuował Rick Stanton. Podczas dwóch nurkowań pokonał przewężenie wypełnione żwirem na głębokości około 65 metrów i zbadał za nim jeszcze 73 metry korytarza. Osiągnął przy tym maksymalną głębokość 69 metrów. Dalej korytarz prowadził ku górze, aż do zawaliska na głębokości około 57 metrów. Stanton zatrzymał się tam 1338 metrów od wejścia. [1]

Długość, głębokość i przebieg syfonów

Długości i maksymalne głębokości poszczególnych syfonów według FFS:

FFS podaje, że ostatni zbadany punkt znajduje się 1338 metrów od wejścia, a łączna długość zalanych odcinków wynosi 1208 metrów. Z kolei na oryginalnym planie i w artykule z 2022 roku w czasopiśmie Spelunca podano 1370 metrów rozwinięcia, czyli łącznej długości korytarzy. Przyczyny różnicy między wartościami 1338 i 1370 metrów nie udało się ustalić na podstawie tych źródeł. [1] [4]

Za krótkim drugim syfonem znajduje się częściowo zalany, kręty korytarz prowadzący do trzeciego syfonu. Pierwsze sto metrów S3 leży na średniej głębokości około 12 metrów. Dalej robi się głębiej: najpierw około 30, potem 47 metrów. W tej głębszej części korytarz ma przekrój około 3 × 4 metrów. Jeszcze dalej znajduje się opisane wcześniej przewężenie na głębokości 65 metrów. [1]

Dokumentacja jaskini: pomiary i zdjęcia

Na zamieszczonym wyżej planie dobrze widać liczne zakręty pierwszego syfonu. Przekrój podłużny pokazuje z kolei, jak bardzo trzeci syfon różni się głębokością od dwóch wcześniejszych. [2] [3]

Według podpisu na przekroju pomiary od wejścia do 750 m wykonał Nadir Lasson, a dalszy odcinek, do 1338 m, zmierzył Rick Stanton. Lasson opracował wyniki i wykonał rysunek. [2]

Powiększ ↗

Na kadrach z naszego nurkowania widać warstwy jasnego wapienia, kamienie na dnie i wąskie przejścia między blokami skalnymi. Sylwetka nurka pozwala ocenić wielkość korytarza.

Powiększ ↗

Wypadki

Biuletyny Spéléo Secours Français (SSF), francuskiego ratownictwa jaskiniowego, opisują dwa śmiertelne wypadki w Marchepied: z 2019 i 2021 roku. Do obu doszło blisko wejścia.

23 sierpnia 2019

W jaskini zginął 59-letni nurek. Według biuletynu SSF znajdował się w ciasnym przejściu około 20 metrów od wejścia, na głębokości około 6 metrów. Ratownicy wykonali kilka nurkowań, podczas których przeprowadzili rozpoznanie na potrzeby żandarmerii, a następnie wydobyli sprzęt i ciało. Akcję zakończono tego samego wieczoru. [5]

7 października 2021

Kolejny nurek zginął w przewężeniu około 20 metrów od wejścia, na głębokości około 6–10 metrów. Według SSF znaleziono go uwięzionego w ciasnym przejściu. Ciało wydobyto około godziny 15:00. Pierwsze doniesienia prasowe wspominały o możliwym zasłabnięciu i zaplątaniu w poręczówkę, ale dostępne źródła nie potwierdzają jednoznacznie przyczyny wypadku. [6] [7]

Zawalisko na końcu poznanej jaskini

Opis FFS i zamieszczone tu mapy kończą się w miejscu, do którego Rick Stanton dotarł w 2008 roku. Zawalisko leży na głębokości około 57 metrów, już za najgłębszym odcinkiem trzeciego syfonu. W przywołanych źródłach nie ma informacji o zbadaniu korytarzy za tą przeszkodą.

Artykuł opisuje historię i budowę jaskini. Przed nurkowaniem trzeba osobno sprawdzić aktualne zasady dostępu, warunki wodne oraz stan wejścia i poręczówki u lokalnych nurków i organizacji speleologicznych.